Materiały edukacyjne
W ramach inicjatywy Budki lęgowe dla małych dziuplaków w gminie Dywity w ramach Projektu „Eko-inicjatywy na rzecz ochrony lokalnych ekosystemów”, realizowanego w ramach Programu Priorytetowego Edukacja ekologiczna” Część 2) Wzmocnienie działań Społeczności lokalnych na rzecz zrównoważonego rozwoju dla Stowarzyszenia Edukacji „Pro-Natura” z siedzibą w Olsztynie.

Kilka słów o Projekcie
  1. Zaplanowanie lokalizacji miejsc lęgowych w terenie (z uwzględnieniem rewirów lęgowych poszczególnych gatunków) z podaniem lokalizacji na mapie.
  2. Wykonanie i montaż 100 budek lęgowych dla małych dziuplaków:
  • typ I - preferowany przez szpaki, dzięcioły, dudki, kowaliki
  • typ II - preferowany przez sikory, muchołówki, pleszki, wróble, krętogłowy
  • typ III - preferowany przez pełzacza.

 
Gniazda – rodzaje i ciekawostki

Gniazda ukryte (nadziemne – w dziuplach, o podziemne – w norach).
Gniazda odkryte (zamknięte - kuliste (wiszące / osadzone), otwarte).

Mniejsze ptaki do każdego lęgu przygotowują nowe gniazdo, natomiast ptaki duże wykorzystują swoje pierwsze gniazdo wielokrotnie, dobudowując co roku nowe elementy.

Małe ptaki budują proste gniazdo w okresie 4-5 dni.

Gniazda w norze mają np. jaskółka brzegówka, żołna, zimorodek.

Mistrz budowania gniazd – remiz – buduje gniazdo ok. 2 tygodni. Każdy samiec buduje w sezonie po kilka gniazd – poddając je ocenie samiczek.

Niektóre ptaki nie budują gniazd. Jajka podrzucają, m.in. kukułki, mewy śmieszki czy niektóre gatunki kaczek.

Dziuplaki

Ponad 1/3 naszych gatunków ptaków stale lub preferencyjnie gnieździ się w dziuplach.

Przykłady gatunków ptaków, zamieszkujących lub preferujących dziuple: wróble, mazurki, sikory, kowaliki, pełzacze, szpaki, kawki, jerzyki, muchołówki, pliszki, pleszki, kopciuszki, dudki, kaczki, kraski, płomykówki, pójdźki i puszczyki.

Budki

1. Dlaczego potrzebne są budki:

• brak bezpiecznych miejsce na gniazdo
• wycinanie drzew, w szczególności starych
• brak starych, drewnianych budynków
• termomodernizacje budynków
• prowadzona gospodarka w lasach
• sposób zagospodarowania ogrodów i pól

2. Cechy budki:

• wymiary
• odpowiedniej wielkości wejście
• długość budki (głębokość)
• wymiar dna budki
• jakość i rodzaj materiałów
• naturalne
• nie powinna rzucać się w oczy
• dobra lokalizacja (m.in. strony świata, odległość od źródeł hałasu, od „sąsiadów”)

3. Przykłady budek zastosowane w Projekcie

• typ I - preferowany przez szpaki, dzięcioły, dudki, kowaliki
• typ II - preferowany przez sikory, muchołówki, pleszki, wróble, krętogłowy
• typ III - preferowany przez pełzacza


Szpak – zajmuje skrzynki na każdej wysokości i praktycznie w każdym miejscu – budki mogą wisieć blisko siebie, nawet na tym samym drzewie.

Pleszki, pliszki i kopciuszki – budki powinny wisieć w spokojnych, wręcz odludnych miejscach i dość nisko, bo tylko na wysokości 2-3 m, można je powiesić na budynkach i altanach, ale co ważne, aby były maksymalnie „przytulone” do ścian i dachu, żeby budka była jak najmniej widoczna. Sikory, zarówno bogatki jak i modraszki, to ptaki waleczne i terytorialne – nie znoszą swych pobratymców w zbyt bliskim otoczeniu, dlatego budki powinny być oddalone o co najmniej kilkadziesiąt metrów.

Wróble i mazurki – podobnie jak szpaki, tolerują swoją bliskość, budki mogą wisieć na drzewach, tyczkach bądź budynkach, przy czym unikają budek wieszanych bardzo wysoko.

Wybrane gatunki dziuplaków

• Dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos)
• Dzięcioł białoszyi (Dendrocopos syriacus)
• Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)
• Dzięcioł duży (Dendrocopos major)
• Dzięcioł średni (Dendrocopos medius)
• Dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus)
• Dzięcioł zielonosiwy (Picus canus)
• Dzięcioł zielony (Picus viridis)
• Dzięciołek (Dendrocopos minor)
• Krętogłów (Jynx torquilla)

Kuźnia – miejsce, w którym niektóre gatunki dzięciołów wsuwają szyszkę bądź orzech między
gałęzie lub w szczelinę kory i następnie rozbijają je.

Bębnienie – szybkie uderzanie w suchą pustą gałąź przez niektóre gatunki dzięciołów w okresie
godowym.

Dudek (Upupa epops)

W Polsce przyjmuje się, że rewir pary wyznacza promień 250 m wokół gniazda, co daje około 20 ha.
Gniazdo - w obszernej dziupli spróchniałego drzewa (szczególnie często wybiera wierzby), pod korzeniami, w skrzynkach lęgowych, norach skarp i urwisk, zagłębieniach tworzonych przez korzenie, szczelinach skał, stertach kamieni lub w szczelinach budynków, również w opuszczonych domach pod okapem dachu, w przybudówkach i na werandach. Wysokość umieszczania gniazda rzadko przekracza 3 m.

Kowalik (Sitta europaea)
To gatunek, który chodzi po pniach drzew lub skałach, często głową w dół. Potrafi to jako jeden z nielicznych ptaków, a spośród krajowych i europejskich – jako jedyny.

• Pełzacz leśny (Certhia familiaris)
• Pełzacz ogrodowy (Certhia brachydactyla)

Pełzacze są – obok dzięciołów i kowalików – jedynymi ptakami, które potrafią sprawnie poruszać się po pniach i gałęziach drzew. Oba gatunki pełzacza są bardzo podobne do siebie – najłatwiej rozpoznać je po śpiewie.

• Sikora bogatka (Parus major)
• Sikora czarnogłówka (Poecile montanus)
• Sikora czubatka (Parus cristatus)
• Modraszka (Parus caeruleus)
• Sikora lazurowa (Cyanistes cyanus)
• Sikora uboga (Parus palustris)
• Sikora sosnówka (Parus ater)

Bogatka, to najliczniejszy i najbardziej wszędobylski gatunek sikor zamieszkujących Polskę. Sikory są bardzo „pracowite” i w ciągu jednego dnia sikora może zjeść tyle, ile sama waży, czyli do 20 gramów.
Na żerowanie w okresie lęgowym sikorka poświęca od 14 do18 godzin dziennie. Sikory bogatki mogą zjeść nawet 10-15 tys. owadów, larw, gąsienic na powierzchni 10 ha.
Sikora lazurowa zalatuje na teren naszego kraju z Białorusi.

Pleszka (Phoenicurus phoenicurus)

Przeprowadzone badania wykazały, że 15-gramowa pleszkaw ciągu 8 godzin potrafi zjeść 24 g owadów przy temperaturze
7 stopni Celsjusza. Pleszki to ptaki wędrowne. W Polsce występują od kwietnia do września.

Galeria

Partnerzy

     Twój informator turystyczno przyrodniczy             aquadiver.pl
Polub nas na FB i śledź działania pasjonatów natury - https://www.facebook.com/pronaturapl

ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY

                          ... wszystkie osoby, którym nie jest obojętny stan naszych jezior.
© PRO-NATURA 2014